9 maja 2026 · 19:30, De Balie · Amsterdam, Bilety
European Literature Night to wydarzenie organizowane co roku przez EUNIC Netherlands (European Union National Institutes for Culture EUNIC ) we współpracy z de Balie i z partnerami, do których zalicza się także fundacja Polish Culture NL. W tym roku zaplanowano je na 9 maja.
Europejska Noc Literatury stwarza przestrzeń do dialogu, wymiany poglądów i refleksji nad rolą literatury we współczesnej Europie. Sygnalizuje również trendy i zagadnienia, jakie pojawiają się w tekstach współczesnych europejskich autorów. Tematem tegorocznego ELN jest Transformacja rozumiana jako proces ciągłych zmian, które przynoszą potrzebę reinterpretacji znanych mitów, baśni i tradycji w obliczu aktualnej sytuacji geopolitycznej i warunków życia. Tematem równorzędnym będą relacje zdominowanego przez technologię świata ludzi ze światem natury. A ponieważ jest to wieczór literacki, temat Transformacja będzie odnosić się także do kwestii tłumaczeń poezji i prozy. To przecież dzięki tłumaczeniom możemy poznawać teksty, które powstały w innych językach i kulturach.
Do dyskusji zaproszono sześciu europejskich autorów z Polski, Niemiec, Estonii, Ukrainy, Rumunii i Grecji. Na zaproszenie fundacji Polish Culture NL, która już po raz drugi współorganizuje ELN, w wieczorze weźmie udział polska poetka i pisarka, Małgorzata Lebda.
Kim jest?
Korzenie
Autorka dorastała w małej wsi w Beskidzie Sądeckim. Sama o sobie mówi, że jest oddanym dzieckiem tego miejsca. Nie dziwi zatem, że natura, jej rytm, hojność, ale też okrucieństwo są dla pisarki źródłem inspiracji, co doskonale współgra z tematem tegorocznej ELN. To przecież właśnie natura, której immanentną cechą jest ciągła zmienność, uczy nas widzieć wartość w tranzycji.
O sobie
Pisarstwo Lebdy charakteryzuje autobiograficzność. Zarówno w poezji jak i w prozie odwołuje się do osobistych doświadczeń. Łakome to zapis towarzyszenia w nieuleczalnej chorobie i odchodzeniu, oparte na przeżyciach autorki, która opiekowała się swoją mamą w ostatnich miesiącach życia. Zależało mi na opisaniu żałoby, która pojawia się jeszcze przed utratą – mówi Małgorzata Lebda. Nieuchronność tej utraty oraz dojmująca świadomość ograniczonego czasu sprzyjają wielkiej zachłanności na życie we wszystkich jego przejawach. Nie jest to jednak zachłanność hedonistyczna, nacechowana destrukcją. To zachłanność afirmująca, pełna zachwytu dla najmniejszych stworzeń i najbardziej codziennych, zwykłych spraw, pozbawiona jednak naiwności. Jest w niej bowiem miejsce także na to, co brzydkie i budzące strach. Taka wizja skończoności indywidualnego istnienia nie jest łatwa, ale włączenie go w łańcuch transformacji oferuje pocieszenie i poczucie przynależności do wielkiego fenomenu Życia.
Warto wspomnieć, że na podstawie książki Łakome powstaje film pod tym samym tytułem, w reżyserii Jagody Szelc, którą fundacja Polish Culture NL gościła w ubiegłym roku w ramach Amsterdam Polish Film Festival (edycja czwarta, „Female Voices”, poświęcona twórczości współczesnych polskich reżyserek APFF 2025 ). Film będzie mieć swoją premierę w przyszłym roku.
Książki Małgorzaty Lebdy ukazały się już w tłumaczeniach na języki: angielski, czeski, duński, francuski, hiszpański, rumuński, serbski, słoweński i ukraiński. Prace nad kolejnymi przekładami w toku. Jej esej Transformacja. Ruch ku nowemu zostanie opublikowany w tegorocznym wydaniu pisma Common Ground.
Monika Gimblett
