9 mei 2026 · 19:30, De Balie · Amsterdam, Kaarten
De Europese Literatuurnacht is een evenement dat jaarlijks wordt georganiseerd door EUNIC Netherlands (European Union National Institutes for Culture ) in samenwerking met de Balie en partners, waaronder de stichting Polish Culture NL. Dit jaar staat het evenement gepland op 9 mei.
Deze kans biedt ruimte voor dialoog, uitwisseling van ideeën en reflectie op de rol van literatuur in het hedendaagse Europa. Het evenement signaleert ook trends en thema’s die in de teksten van hedendaagse Europese auteurs naar voren komen.
Het thema van de ELN van dit jaar is Transformatie, opgevat als een proces van voortdurende veranderingen die de noodzaak met zich meebrengen om bekende mythen, sprookjes en tradities te herinterpreteren in het licht van de huidige geopolitieke situatie en levensomstandigheden.. Een even belangrijk thema vormt de relatie tussen de mens en de natuur in onze door technologie gedomineerde wereld.
En aangezien het een literaire avond betreft, zal het thema Transformatie ook betrekking hebben op de vertaling van poëzie en proza. Het is immers dankzij vertalingen dat we kennis kunnen maken met teksten die in andere talen en culturen zijn ontstaan.
Zes Europese auteurs uit Polen, Duitsland, Estland, Oekraïne, Roemenië en Griekenland zijn uitgenodigd voor de discussie. Op uitnodiging van de stichting Polish Culture NL, die voor de tweede keer medeorganisator is van ELN, neemt de Poolse dichteres en schrijfster Małgorzata Lebda deel aan de avond.
Wie is zij?
Małgorzata Lebda is doctor in de geesteswetenschappen en docent aan de Jagiellonische Universiteit in Krakau. Ze is ultramarathonloopster (initiatiefneemster van het sportieve, activistische en poëtische project Water lezen, waarbij ze 1113 km langs de Vistula liep). Tot voor kort stond ze vooral bekend als dichteres. Haar poëzie gaat vaak over de nauwe banden tussen de wereld van de mens en de natuur, en behandelt thema’s als herinnering, identiteit, vergankelijkheid en lichamelijkheid. Ze laat ook zien hoe onze directe omgeving en het landschap ons leven en de manier waarop we dat beleven, vormgeven. Ze is veelvuldig bekroond, onder meer met de Gdynia Literatuurprijs voor de bundel Dromen van uckermӓrkers (2019) en de Wisława Szymborska-prijs voor de bundel Mer de Glace (2021). Deze bundel verschijnt dit jaar in een Engelse vertaling van Mira Rosenthal bij Fitzcarraldo Editions. Haar nieuwste poëziebundel Dunaj. Hellende Velden(2025) werd bekroond met de prijs van de Kościelski-Stichting. In 2023 debuteerde ze als proza-auteur. Haar toen verschenen roman Onstilbar is zojuist door Charlotte Pothuizen in het Nederlands vertaald en zal in mei van dit jaar in de Nederlandse boekhandel verschijnen bij uitgeverij Koppernik.
Wortels
Over zichzelf
Het werk van Lebda wordt gekenmerkt door autobiografische elementen. Zowel in haar poëzie als in haar proza put ze uit persoonlijke ervaringen. Onstilbaar is een verslag van het begeleiden van iemand met een ongeneeslijke ziekte en het afscheid nemen, gebaseerd op de ervaringen van de auteur, die in de laatste maanden van haar leven voor haar moeder zorgde. Ik wilde de rouw beschrijven die al vóór het verlies optreedt, zegt Małgorzata Lebda. De onvermijdelijkheid van dit verlies en het schrijnende besef van de beperkte tijd werken een grote gulzigheid naar het leven in al zijn verschijningsvormen in de hand. Dit is echter geen hedonistische gulzigheid, gekenmerkt door destructie. Het is een bevestigende gulzigheid, vol bewondering voor de kleinste schepsels en de meest alledaagse, gewone zaken, maar zonder naïviteit. Er is namelijk ook ruimte voor het lelijke en het angstaanjagende. Een dergelijke visie op de eindigheid van het individuele bestaan is niet gemakkelijk, maar het opnemen ervan in de keten van transformaties biedt troost en een gevoel van verbondenheid met het grote fenomeen van het Leven.
Het is het vermelden waard dat er op basis van het boek Onstilbaar een film met dezelfde titel wordt gemaakt, geregisseerd door Jagoda Szelc, die de stichting Polish Culture NL vorig jaar te gast had in het kader van het Amsterdam Polish Film Festival (vierde editie, „Female Voices”, gewijd aan het werk van hedendaagse Poolse regisseurs APFF 2025 ). De film gaat volgend jaar in première.
De boeken van Małgorzata Lebda zijn al vertaald in het Engels, Tsjechisch, Deens, Frans, Spaans, Roemeens, Servisch, Sloveens en Oekraïens. Er wordt gewerkt aan verdere vertalingen.
Haar essay Transformatie. Een beweging naar het nieuwe zal worden gepubliceerd in de uitgave van dit jaar van het tijdschrift Common Ground.
Monika Gimblett
