In de Poolse filmwereld doet zich deze maand een ongekende situatie voor. Twee verschillende producenten zijn van plan een film met de titel De pop in première uit te brengen. Het opmerkelijke is echter niet de overeenkomst in titels, maar het feit dat beide premières verfilmingen zijn van de gelijknamige roman van Bolesław Prus. De bioscooppremière staat gepland voor 30 september, en vanaf 16 september is de zesdelige serie te zien op Netflix. Het staat dus vast dat beide Poppen hevig met elkaar zullen concurreren.
Is dit een marketingtruc?
Nee. Netflix staat in de branche erom bekend dat het lange tijd geen informatie vrijgeeft over nieuwe producties. Toen filmproducent Gigant Films in 2024 een speelfilmversie van de roman aankondigde, waren de voorbereidingen voor de serie bij Netflix naar verluidt al in een vergevorderd stadium. Niemand was echter van plan om zich terug te trekken en beide partijen besloten hun project door te zetten.
Roman
De pop, een van de grootste prestaties van de Poolse literatuur en een meesterwerk binnen het 19e-eeuwse realisme, geschreven door Bolesław Prus, verscheen in 1890 als boek. De Nederlandse uitgave, vertaald door Karol Lesman, verscheen in 2015 en kreeg in Nederland uitstekende recensies.
Het boek is een bijna journalistieke weergave van het leven in Warschau in de jaren 1870, waarin een breed maatschappelijk en historisch panorama wordt geschetst. De rode draad van de roman is echter de liefde van de rijke koopman Stanisław Wokulski voor de veel minder welgestelde, maar vooraanstaande aristocrate Izabela Łęcka. Het verhaal van Wokulskis ambities en teleurstellingen biedt aanleiding tot reflecties over de botsing tussen traditie en moderniteit. Op emotioneel vlak is het een conflict tussen een romantische en een pragmatische visie op de wereld.
Waarin verschillen beide producties van elkaar?
Allereerst in het formaat. Maar ook in de benadering van het literaire materiaal. Terwijl de bioscoopfilm een getrouwe bewerking van de roman is, wijkt de serie aanzienlijk af van de originele tekst. En daar begint de controverse. In de serie zijn niet alleen de lotgevallen van de personages veranderd, maar ook hun persoonlijkheden en de sfeer van de roman. De makers leggen uit dat het verhaal hierdoor begrijpelijker wordt en beter aansluit bij de hedendaagse kijker. Zo verandert de etherische en ietwat futloze Izabela Łęcka in een zelfverzekerde, roofzuchtige vrouw, wat niets te maken heeft met de burgerlijke zeden van de 19e eeuw. Nadat de trailer van de serie online was gezet, barstte er een storm los. Want De pop is een geliefde klassieker uit de Poolse literatuur die al generaties lang wordt gelezen, en ingrijpen in de inhoud ervan is voor velen onaanvaardbaar, ongeacht de bedoelingen.
Waarin lijken ze op elkaar?
Beide producties maken indruk met een sterrencast. In de film (geregisseerd door Maiciej Kawalski) zien we onder andere Krystyna Janda, Marcin Dobrociński, Kamila Urzędowska en Marek Kondrat, die na vele jaren zijn teruggekeerd naar het acteren voor de rol van verkoper Rzecki (bekijk de trailer). In de serie (geregisseerd door Paweł Maślona) spelen Sandra Drzymalska, Tomasz Schuchardt, Magdalena Cielecka en Piotr Adamczyk mee. Beide versies van De pop zijn op grootse schaal gerealiseerd. Opnames op zo authentiek mogelijke locaties, honderden figuranten en honderden historisch nauwkeurige kostuums, ontworpen in samenwerking met bekende Poolse modeontwerpers. Aan de bioscoopversie werkten Tomasz Ossoliński en Gosia Baczyńska mee, terwijl bij de Netflix-versie de bekende decor- en kostuumontwerpster Dorota Roqueplo toezicht hield op de kostuums.
In een breder perspectief
De roman van Prus is in het verleden tweemaal verfilmd. In 1968 verscheen een speelfilm onder regie van Jerzy Hass, en in 1977 een televisieserie geregisseerd door Ryszard Ber, met de onvergetelijke muziek van Andrzej Kurylewicz.
Welke van de nieuwste verfilmingen van De pop het grootste succes zal blijken te zijn, zullen we de komende weken zien. Maar ongeacht de uitkomst van deze concurrentiestrijd is het zeker de moeite waard om de roman zelf te lezen, die op levendige wijze menselijke emoties, verrassend actuele maatschappelijke dilemma’s en de stad Warschau van 150 jaar geleden beschrijft.
Monika Gimblett
Afbeelding: Netflix / Michał Klusek
